1928с. үѳрэх министерствотын анал дьаhалынан Бүтэйдээх 6 кылаастаах оскуолата Мэңэ улууhугар маңнайгынан 7 кылаастаах саамай улахан оскуола буолбута.

 

Ити кэмңэ концентр диэн араарыы кѳрүңэ киирэ сылдьыбыта.

Алын кылаастар I концентр, V-VII кылаастар II концентр дэнэллэрэ. Оскуола о5отун ахсаана 161 үѳрэнээччи этэ.

Ити улуус 12 оскуолатыгар үѳрэнэр 537 үѳрэнээччи 30% ылара. Үѳрэтии саха тылыттан ураты нууччалыы ыытыллара.

Нуучча, саха тыллара, ахсаан, география, история, обществоведение, мироведение, политическай грамота, тыа хаhаайыстыбата, гигиена уруоктара бааллара.

Умайбыт оскуола оннугар уопсай күүhүнэн саңа оскуола тутулла охсон (маастар В.Р.Слепцов) 7 кылаастаахха киириигэ бэлэм буолбута. Ол да үрдүнэн баппакка кыра кылаастар былыргы оскуоланан (кредит дьиэтэ), нардомунан үөрэнэллэрэ.

 

1931–32сс. үѳрэх дьылыгар бүттүүн начальнай үѳрэхтээhин киирбитэ. Бу сокуонунан 8 сааhыттан 15 сааhыгар диэри о5олору булгуччу үѳрэхтиэхтээхтэрэ.

Эмиэ ити сыл республика үгүс 7 кылаастаах оскуолалара, ол иhигэр Бүтэйдээх оскуолата Школа колхозно – крестьянской молодежи (ШКМ) диэн буолбуттара. Үлэ5э үѳрэтиигэ хайысхалаах программаны оскуола олоххо киллэрсэн барбыта. Саастаах үлэhит ыччакка үѳрэх аhыллыбыта.

Кѳмѳ бэрээдэгинэн тыа хаhаайыстыбатын специалистара агрономнар Бенячук, Полцинскай, зоотехник Кершенгольц кэлэннэр тэрийсэн барбыттара.

Үѳрэнээччилэр тыа хаhаайыстыбатын массыыналарын үѳрэтиигэ, үлэлэтиигэ, ѳрѳмүѳннээhиңңэ, столярнай дьыала5а күннэтэ дьарыктаналлара.

Комсомуоллар пионерскай тэрилтэ иhинэн 42 о5олоох маңнайгы октябреноктар бѳлѳхтѳрүн тэрийбиттэр.

 

Салгыы Илья Петров салалтатынан ыаллыы Таба5а оскуолатыгар 26 чилиэннээх маңнайгы пионерскай этэрээти тэрийбиттэрэ.

1929с. пионер Тимофей Сосин Москва5а пионердар I слеттарыгар кыттыбыта. 1937 с. оскуола пионерскай үлэ5э бастаан знамянан на5араадаламмыта, Дьокуускай куоракка парадка киирэн кыттар быраабы ылбыта.

Баһаатай Никитин Р. А. райкомолтан чаһынан бириэмийэлэммитэ.

1939 с. пионер баһаатай Мария Петровна Петрова республика5а бастыңынан аа5ыллыбыта,

1940 с. алын кылаастарга баһаатайдыыр, комсомолец, Гаврил Стручков Крымңа сынньанан кэлэр чиэскэ тиксибитэ.

 

А5а дойду Улуу сэриитигэр Алтан уонна II Моорук нэһилиэктэриттэн дойдуларын көмүскүү 223 киһи барбытыттан, үгүстэрэ Бүтэйдээххэ үөрэммит эдэр дьон этилэр. Ол эрээри, араас сиртэн үөрэммит буоланнар, оскуолабыт үөрэнээччилэрин сэриигэ кыттыылара ситэ үөрэтиллибэккэ сылдьара баар суол.

Бойобуой орденнаахтары, мэтээллэхтэри сорохторун бэлиэтээтэххэ, госпиталь начальниктара, майордар Тимофей Сосин, Петр Колосов, разведчик Егор Бурнашев, Кыайыы парадын кыттыылаа5а Иван Борисов, Белорусия партизана Иннокентий Ноев, рота командира Илья Борисов, политрук Михаил Ермолаев, Потсдам харабыла Иннокентий Слепцов, генерал ординареһа Савва Слепцов, биэс бырааттыы Скрябиннар, түөрт бырааттыы Филипповтар, сэрии историга Дмитрий Избеков о. д. а. ааттарынан киэн туттабыт.

 

Үөрэнээччилэрин кытары тэңңэ фроңңа учууталлар эмиэ барбыттара. Оскуола директора Плотников Николай Мефодьевич, учууталлар Слепцов Петр Федосеевич, Кузьминов Николай Герасимович, Никитин Игнат Иванович, Ноев Валерий Кузьмич, Марков Ефрем Николаевич сэрии хонуутуттан эргиллибэтэхтэрэ. Оскуола сэрии ыарахан сылларыгар сабыллан хаалбакка үлэлээбитэ.

 

Сэрии сылын о5олоро, улахан дьону кытта тэңңэ, кыайыыны уһансыбыттара. Нэһилиэк 197 киhитэ “А5а дойду сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин” мэтээлинэн на5араадаламмыта, кинилэр истэригэр үөрэнээччилэр эмиэ бааллара.

Сэрии кэнниттэн 7 кылаастаах оскуола, орто оскуола буолуор диэри, өссө 18 выпуһу таһаарбыта.

Сата5ай, Алтан, Өлөчөй, Моорук Суолата, Таба5а, Наахара, Хорообут о5олоро кэлэн үөрэнэллэрэ.

Бу оскуоланы бүтэрбиттэр салгыы Майа5а, Төңүлүгэ үөрэнэллэрэ.

 

Буойун учууталлар М.П.Левин, А.И.Аржаков, А.И.Платонов, А.А.Никифоров, П.Е.Скрябин, М.С.Шишигин, Я.М.Зыков үлэлээбиттэрэ. Фронтовиктар биология учууталлара А.Д.Яковлев, П.Е.Скрябин оскуола5а маңнайгы тыыннаах муннугу, пришкольнай учаастагы, эдэр натуралистар үлэлэрин тэрийбиттэрэ.

Материальнай база быста мөлтө5ө. Орто оскуола буолуор диэри саңа тутуу барбата5а.

Таңара дьиэтин физзал, мастарыскыай оңосто сылдьыбыттара. Ол да буоллар, олох чөлүгэр түһэн, сайдан, сэргэхсийии барбыта. 1948с. биир дойдулаахпыт А.Е. Степанов сахалартан маңнайгынан Үлэ Геройа буолан, Бүтэйдээх албан аатын саңалыы аатырдыбыта. Уос номо5о буолбут “Дьоруой бырааһынньыгын” үөрүүтэ-көтүүтэ оскуола5а буолбута.

 

1953 с. оскуола учуутала, физик Аркадий Александрович Никифоров маңнайгы радионы саңардыбыта. 1956 с. Бүтэйдээххэ электростанция үлэ5э киирэн, уоту сандаардыбыта.

Телефон  доверия

          8(4112)-42-10-28

         +7(795)104-68-38

"Горячая линия"

          ЕГЭ 8(4112)-42-10-46

          ОГЭ 8(4112)-42-10-48

          +7(495)984-89-19